Er zijn mensen in Nederland die zich grote zorgen maken. Onder andere over het veronderstelde toenemende fascisme binnen de samenleving. Het kan geen kwaad om de term “fascisme” en de betekenis in een historisch breder perspectief te plaatsen dan de waan van de dag. George Orwell schreef daar meer dan vijftig jaren geleden in een nog steeds verrassend actueel artikel over.
De conclusie van Orwell heeft weinig tot niets aan actualiteit verloren:
It will be seen that, as used, the word ‘Fascism’ is almost entirely meaningless. In conversation, of course, it is used even more wildly than in print. I have heard it applied to farmers, shopkeepers, Social Credit, corporal punishment, fox-hunting, bull-fighting, the 1922 Committee, the 1941 Committee, Kipling, Gandhi, Chiang Kai-Shek, homosexuality, Priestley’s broadcasts, Youth Hostels, astrology, women, dogs and I do not know what else.
Yet underneath all this mess there does lie a kind of buried meaning. To begin with, it is clear that there are very great differences, some of them easy to point out and not easy to explain away, between the régimes called Fascist and those called democratic.
Secondly, if ‘Fascist’ means ‘in sympathy with Hitler’, some of the accusations are more justified than others. Thirdly, even the people who recklessly fling the word ‘Fascist’ in every direction attach at any rate an emotional significance to it. By ‘Fascism’ they mean, roughly speaking, something cruel, unscrupulous, arrogant, obscurantist, anti-liberal and anti-working-class. Except for the relatively small number of Fascist sympathizers, almost any (English) person would accept ‘bully’ as a synonym for ‘Fascist’. That is about as near to a definition as this much-abused word has come.
Het bovenstaande kan vrijwel onverkort op vandaag de dag van toepassing worden verklaard. Let wel: bovenstaande tekst is meer dan een halve eeuw oud. Reden genoeg voor al diegenen die Nederland zien verworden tot een fascistische staat om nog eens stevig achter de oren te krabben. “Populisme” mag dan het woord van de dag zijn; die term is van een totaal andere orde.
Nederland en haar bevolking heeft totaal niets met fascisme. Ontevreden? Natuurlijk. Dat hoort bij onze natuur en bij de huidige gedoog-akkoord regering. De laatste is niet meer dan een tijdsgebonden verschijnsel. Golfbewegingen zijn van alle tijden. Aan u de keuze: loopt u mee in de mars der lemmingen die een fascistisch regime in Nederland als nabije realiteit zien?
Of kiest u voor een andere blik. In de wetenschap dat fascisme als staatsvorm een 66,66% Tweede Kamermeerderheid vereist en dat zijn 100 zetels, plus daarna goedkeuring van de Eerste Kamer?
De keuze lijkt me niet echt moeilijk. Bezorgdheid? Accoord en terecht. “Fascisme aan de macht in Nederland”? Orwell wist al beter meer dan vijftig jaren geleden.