Voor PVV-leider Geert Wilders komt „een nachtmerrie” uit als er onderhandelingen beginnen over een Paar Plus-pluskabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. Het persbureau ANP berichtte Dat de PVV-voorman CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen op riep met hem en VVD-leider Mark Rutte te onderhandelen om Paars-plus te voorkomen.

Deze ultieme smeekbede van de PVV is in feite niet meer dan een herhaling van zetten. Wilders tracht het servies te redden door te anticiperen op een teleurgestelde CDA. Welke immers in de Paars Plus-variant buiten de boot dreigt te vallen. In de wetenschap dat VVD, PvdA, D66 en GroenLinks maandag onderhandelingen beginnen over het vormen van een kabinet met een welwillende VVD lijkt deze oproep van Wilders geboren uit wanhoop. Het servies is immers al gesneuveld.

Rutte ziet namens de VVD inmiddels voldoende perspectief in Paars Plus. Ook de PvdA, GroenLinks en D66 zien de komende ontwikkelingen met vertrouwen tegemoet. Dit met de wetenschap dat er nog een aantal grote verschillen dienen te worden overbrugt. Kortom: betrokken partijen zien allen mogelijkheden tot het komen van een regeerakkoord. De neuzen wijzen naar het zich laat aanzien dezelfde kant op:

Met de wetenschap dat het CDA bij monde van Maxime Verhagen tijdens het “coalitiedebat” afgelopen week de PVV heeft uitgesloten op primair inhoudelijk onoverbrugbare verschillen welke de basis vormen van het PVV-gedachtengoed kan het CDA in feite geen draai van honderdtachtig graden (meer) maken. Ook de PVV is zich daarvan ongetwijfeld terdege bewust.

De smeekbede van Wilders gericht aan Verhagen kan in het gunstigste geval dan ook niet anders worden uitgelegd dan een toneelspel voor het Nederlandse publiek met als doel de zwarte piet wederom in het CDA-kamp te leggen. Mijns inziens een te doorzichtige manoevre. Eens temeer met de inhoud van het recente “coalitiedebat” nog vers voor ogen.

Een smeekbede voor de buhne. De karavaan trekt inmiddels gewoon verder.

Paul Wilders

Het nog lopende informatiedebat levert veel woorden maar weinig nieuwe inhoud op. Tenzij het debat onverwacht een wending van hondertachtig graden gaat maken is er sprake van niet meer dan herhaling van zetten.

Saillante zaken hebben zich niet voor gedaan. Spaarzame vermeldenswaardige onderwerpen vallen kort samen te vatten:

CDA

Verhagen herhaalde zijn mantra: de opdracht van de (voormalige) informateur was gericht op mogelijke samenwerking tussen VVD en PVV. Daarbij was het CDA geen partij. Met die stellingname kwam hij ongeschonden weg. Weinig verrassend.

VVD

Stelde de PVV voor het blok met de uitnodiging aan Wilders om in de huidige situatie c.q. nu alsnog om de tafel te gaan zitten om tot een basisvergelijk te komen. de PPV-voorman weigert. Verweet de PVV daarnaast te zijn weg gelopen uit de eerste fase en daarmee schuld te dragen ten overstaande van coalitie-onderhandelingen en zijn eigen kiezers.

D66

Pechtold kreeg stevig de mantel uitgeveegd van enerzijds het CDA: “u wijst partijen op voorhand al af, waarmee u geen recht van spreken heeft en Haagse spelletjes speelt”. De VDD strooide en passant extra zout in deze wonde door om dezelfde reden D66 van hypocresie te beschuldigen. Per saldo viel daar geen weerwoord op te formuleren. De prijs die D66 betaalt als fervent voorstander van dit debat. Bepaald niet het beoogde resultaat.

GroenLinks

De pijlen die Halsema afschoot op met name het CDA schampten af op het solide pantser van Verhagen. De VVD gaf terzijde aan dat “de sleutel (onder andere) bij GroenLinks lag wat de randvoorwaarden van de VVD betreft. Een vriendelijke bewoording van “slikken of stikken”. Ook niet direct de uitkomst waar Halsema op zat te wachten.

PVV

Wilders trachtte zijn bekende betoog over de eerste informateronde in ronkende woorden aan de man te brengen. Werd ras door VVD, CDA en anderen in de positie gemanoevreerd dat hij als wegloper schuld had aan de mislukking. Wenste geen antwoord te geven op de vraag van Pechtold/D66 of de PVV voor een democratische rechtstaat staat. Was behoudens zijn spreektijd onzichtbaar.

Voorlopige conclusie

Weinig tot geen nieuws onder de zon. Het initiatief van D66 en GroenLinks lijkt zich eerder tegen deze beiden te hebben gekeerd dan enig voordeel te hebben opgeleverd. Morgen is er weer een dag. Dat Tjeenk Willink de gelegenheid krijgt om aan het echte werk te gaan. Zonder nutteloze tijdverspilling als debatten als deze.

Paul Wilders

Wat de informatie betreft speelt PVV-leider Wilders het spel als verwacht, door te stellen dat „Het buitenspel zetten van de PVV als grootste winnaar ondemocratisch is”. Dat klinkt aardig naar de buitenwereld maar is feitelijk onjuist. Wilders is staathuishoudkundig uitstekend op de hoogte en weet dat geen enkel democratisch grondrecht geschonden wordt door de huidige gang van zaken. In de praktijk is hij gedwongen zijn eigen druiven te consumeren: het weigeren om samen met de VDD uit te onderhandelen bij afwezigheid van het CDA. Deze druiven blijken bijzonder zuur.

Feit was, is en blijft, dat vanwege onoverbrugbare partijprogrammatische verschillen in combinatie met vraagtekens omtrent de stabiliteit van en binnen de PVV deze laatste door geen van de mogelijke coalitiegenoten als aanvaarbaar werd en wordt beschouwd. Met deze wetenschap is het niet meer dan logisch dat de informatiekaravaan voort trekt en wel zonder de PVV welke zich per saldo zelf buitenspel heeft gezet.

Met betrekking tot de uitkomst van de recente peiling van Maurice de Hond doemt een significant scenario op. Mocht deze peiling een kern van waarheid in zich dragen – opiniepeilers zitten immers wel vaker behoorlijk mis – dan daalt de kans voor de PVV om deel te nemen aan een regeringscoalitie in evenredige mate.

Alhoewel de beruchte “overall links-rechtsverhouding” niet noemenswaardig verschuift zal de bereidheid van VVD en PvdA (gepeild verlies drie zetels voor beiden) alsook het verlies van het CDA (gepeild verlies vier zetels) laatstgenoemde partijen nog verder verwijderen van de PVV. De peiling is voor partijen immers tenminste een indicatie die wijst naar het mogelijk afbrokkelen van hun kiezersbestand ten faveure van de PVV. Geen van de betrokken partijen zien dit als ook maar een minieme basis om met de PVV in zee te gaan. In tegendeel.

Zo kan zich het fenomeen voordoen dat (toekomstige) groei van de PVV, zelfs tot de grootste partij in Nederland, puur politiek gezien in feite een Pyrrhus-overwinning zou blijken. Hoe groter de partij, des te kleiner de kans op coalitiedeelname.

De conclusie lijkt dan ook meer dan gerechvaardigd dat de PVV noch als eindresultaat van de huidige (in)formatie, noch ingeval van toekomstige groei, als daadwerkelijke coalitiepartner uit de bus zal rollen.

Het is daarnaast aan de bereidheid en wil van de overige partijen welke zijn betrokken bij de nu lopende (in)formatie om een en ander tot een goed einde te brengen en te komen tot een werkzame coalitie. Welke in woord en voornamelijk daad de wind uit de zeilen zal nemen van de huidige momentopname zoals die tot uiting komt in de momentopname welke de peiling van Maurice de Hond in feite is.

Paul Wilders

Het CDA wil geen partijen uitsluiten. “Maar het is wel heel belangrijk dat er een coalitie komt, die hervormingezind is”, aldus Van Bijsterveldt. Volgens haar zijn de VVD, D66 en GroenLinks, net als het CDA, partijen die pleiten voor onder meer een sterke economie en voor solidariteit.

Ze denkt dat een coalitie met D66 mogelijk is, ondanks de tegengestelde standpunten over de hypotheekrenteaftrek. En de VVD wil wel “desastreuze ingrepen in de zorg”, stelt ze. Maar deze tegenstellingen zijn overbrugbaar.

Aldus verklaarde Van Bijsterveldt ten overstaande van de NOS vandaag:

Een voorzichtig maar desalniettemin duidelijk statement van het CDA. De omschrijving van de PVV is tenminste veelzeggend. In deze fase van de verkiezingsstrijd mag een dergelijk statement op zijn minst opmerkelijk genoemd worden. Zonder uitsluiting van partijen lijkt het CDA in voorzichtige start te maken met het bekennen van kleur. Enigzins te verwachten en in de lijn van mijn vorig artikel Rutte gaat bord Wilders leeg eten. Laat ons zien hoe het spel zich verder ontwikkelt.

Paul Wilders

Leest u het volledige verslag hier en de bijbehorende uitgebreide tabellen hier . Vertaald naar landelijke zetelverdeling (puur indicatief: de meeste stemmen zijn thans op lokale partijen uitgebracht!) levert dit volgens Synovate het volgende plaatje op:

De PVV zou als er nu Tweede Kamerverkiezingen zouden worden gehouden 24 zetels halen. Het CDA blijft wel de grootste met 29 zetels, de PvdA volgt met 27. De VVD maakt een opmars en komt op 21 zetels uit. D66 zou 15 zetels krijgen, GroenLinks 12 zetels, Christen Unie 7 zetels, SGP en de PvdD staan stabiel op twee zetels en TON/Verdonk verdwijnt van het toneel.

Volgens de peiling van Maurice de Hond zou de PVV de grootste partij worden met 27 zetels. Het CDA volgt met 26 en de PvdA met 24. De VVD zou er 21 krijgen.

Benieuwd naar de exacte uitslag van uw eigen gemeente?
Dat valt hier te checken (update elke 5 minuten).

Kortom, landelijk vertaald zijn CDA, PvdA, PVV en VVD ongeveer even groot geworden. Daarnaast ontlopen GroenLinks, SP en D66 elkaar niet veel in sterkte. Dat betekent dat voor de vorming van een kabinet wel eens vier partijen nodig kunnen zijn. Daarmee staat Nederland na de verkiezingen voor de Tweede Kamer waarschijnlijk een lange moeizame kabinetsformatie te wachten. Zoals al eerder geponeerd, voorzie ik persoonlijk de CDA/PvdA combinatie plus X (excluis de PVV) als uiteindelijke regeringscoalitie.

Ondertussen viert de PVV haar feestje. In Almere weliswaar en niet vertegenwoordigd op het gebruikelijke “natafel debat” waar alle overige partijen de uitslag als gebruikelijk evalueren:

De overige lijsttrekkers spreken verkiezingsuitslagen na in slotdebat op de aloude en bekende wijze:

Het prangende vraagstuk op korte termijn blijft vanzelfsprekend hoe de vlag erbij hangt na de aankomende Tweede Kamer verkiezingen. Eenvoudiger zal het er in ieder geval niet op worden.

Paul Wilders

Paul Wilders